Miejska Biblioteka Publiczna sięga swym rodowodem 1945 roku, kiedy to przy ul. Dworcowej
5 powstała Powiatowa Centrala Biblioteczna. Organizatorem był komitet społeczny, na czele którego stał dyrektor Gimnazjum Ogólnokształcącego Andrzej Wantuch. Pelagia Porzyńska, nauczycielka szkoły podstawowej, pełniła rolę pierwszego kierownika. W momencie otwarcia Biblioteka posiadała 190 woluminów (38 książek to dary od mieszkańców, 36 zakupiono ze składek społeczeństwa pozostałe z przydziału Ministerstwa).
W 1947 roku Biblioteka zmienia nazwę na Powiatową Bibliotekę Publiczną. Przełomowym rokiem
w dziejach Biblioteki był rok 1948. Na stanowisko kierownika zostaje powołany Józef Makowski, który jednocześnie pełni funkcję inspektora samorządowego. Do końca tego roku uzyskano dodatkowy lokal, w którym utworzono Wypożyczalnię Miejską. Dzięki staraniom kierownika
na terenie powiatu uruchomiono 7 bibliotek gminnych i 36 punktów bibliotecznych.
Następne lata, to ciagły rozwój czytelnictwa. W 1951 roku chełmińska biblioteka, jako przodująca
w województwie bydgoskim, otrzymała uroczyście wręczony milionowy tom bibliotek Pomorza. Józef Makowski pełnił funkcję kierownika do końca 1966 roku. Rok wcześniej zorganizował jeszcze bibliotekę w Chełmnie - na Rybakach.
Krótko, bo tylko 5 lat, biblioteką kierował Antoni Korzecki. Natomiast przez rekordowy okres,
20 lat, funkcja kierownicza spoczywała w rękach Hanki Kubińskiej. Od 1992 do 31 sierpnia 2005 roku biblioteką kierowała Halina Zacharek. Obecnie funkcję tę sprawuje Marzanna Pieniążek.
W 1975 roku, roku reorganizacji administracyjnej, Biblioteka zmieniła nazwę na Miejską
i Rejonową Bibliotekę Publiczną. W latach siedemdziesiątych utworzono dwie filie w rejonie i dwie
w mieście. Następne dziesięciolecie zaowocowało 4 filiami w rejonie, w mieście otwarto filię
w szpitalu Miejskim.
W obecnym budynku Biblioteka Miejska mieści się od 1984 roku. Jest to obiekt zabytkowy z 1811 roku. Początkowo służył wojsku jako arsenał, nestępnie mieściło się w nim kino "Wiarus". W 1972 roku budynek spłonął i dopiero pod koniec lat 70-tych zapadła decyzja o odrestaurowaniu go dla potrzeb Książnicy Miejskiej. Znalazły tu miejsce: wypożyczalnia dla dorosłych, oddział dla dzieci, czytelnia, gromadzenie i opracowanie księgozbioru, księgozbiór z fili nr. 1 i administracja. W latach 90-tych, w okresie przemian społeczno-politycznych, umieszczono też część księgozbioru
ze zlikwidowanych filii nr. 2, 4 i 5.
9 listopada 1995 roku z okazji jubileuszu 50-lecia Bibliotece Miejskiej zostało nadane imię chełmińskiego drukarza, wydawcy, księgarza i bibliofila - Walentego Fiałka.
W zbiorach Biblioteki znajdują się cenne pozycje m.in.: "Praktyka kryminalna" Jakuba Czechowicza - chełmińskiego prawnika, pierwsze wydanie "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza (Paryż 1834), "Historia Prus" drukowana w Gdańsku 1699 roku czy "Katechizm dla Diecezji Chełmińskiej" wydany w Chełmnie w 1836 roku.
