Statystyki

Informacja o merytorycznej działalności

Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Walentego Fiałka w Chełmnie za 2025 rok

Niniejsze sprawozdanie zostało sporządzone wg przyjętego cyklicznego schematu.
Nie stosuję formy opisowej, staram się w usystematyzowany sposób przedstawić statystyki, osiągnięte wyniki, najważniejsze wydarzenia: te zaplanowane i spontaniczne. W podsumowaniu kilka słów na temat największych sukcesów, ale też porażek. Całość wypowiedzi w liczbie mnogiej, gdyż jest ona efektem działań wszystkich Pracowników Biblioteki, do których zalicza się również Dyrektor.
W roku sprawozdawczym Biblioteka była czynna przez 273 dni (w tym 26 sobót).

Do dyspozycji Czytelników pozostaje czynny 24/dobę paczkoport umiejscowiony przed wejściem do budynku.
Podstawą pracy Bibliotekarzy jest gromadzenie, opracowanie, udostępnianie i ubytkowanie zbiorów. Gromadzimy Dokumenty Życia Społecznego (tzw. DŻS – ulotki, plakaty, broszury, zaproszenia, zawiadomienia, itp.), a następnie tworzymy kartoteki zagadnieniowe.
Ponieważ do dyspozycji czytelników pozostaje Wypożyczalnia dla Dorosłych, Oddział dla Dzieci i Młodzieży oraz Czytelnia, nasza oferta kulturalna jest bardzo zróżnicowana, niemniej jednak zawsze związana z książką.

I. Automatyzacja, konsorcja

W tej sferze ciągle staramy się być czujnymi na nowe rozwiązanie, dostosowujemy programy i ofertę do potrzeb naszych obecnych i przyszłych czytelników by było sprawnie, ciekawie i zachęcająco. Niezmiennie od 1995 roku jesteśmy związani z firmą SOKRATES-software Leszek Masadyński z Poznania opracowując zbiory i Bibliografię Regionalną w programie SOWA. Od kiedy przeszliśmy na format MARC24 jest on kompatybilny z innymi systemami co ułatwia nam proces opracowywania rekordów. Obecna wersja to SOWA SQL Premium. Czytelnicy po zalogowaniu się do systemu mają możliwość korzystania również z katalogu w wersji on-line SOWA OPAC (https://www.chelmno-mbp.sowa.pl/). Pracujemy w hostingu, co umożliwia bezpośrednie aktualizacje systemu, tworzenie i bezpieczeństwo nad serwerem.
Oferujemy dostęp do operacji samoobsługowych. Skorzystano z tej opcji 4.828 razy, wykonując 574 zamówienia, 994 rezerwacje i 874 prolongaty. Poza podstawową możliwością kontrolowania swojego konta, istnieje możliwość przeszukiwania zbiorów (z wyszczególnieniem nowości i rankingiem wg wypożyczeń) poprzez różne filtry. To samo dotyczy Bibliografii Regionalnej. Katalog jest wzbogacony o zasoby Wolnych Lektur, Ibuk Libry i Legimi. Poza tym, na elektroniczną pocztę czytelników są wysyłane powiadomienia o zbliżającym się terminie zwrotu zbiorów a w przypadku niezwrócenia – ponaglenia z określeniem kary za przetrzymanie (0,10 zł za dobę przetrzymania 1 egzemplarza).
Ciągle wzrasta zainteresowanie kodami dostępu do zbiorów elektronicznych. Natomiast znikome w minionym roku było zainteresowanie nagraniami z katalogu Larixa, który jest dedykowany osobom z dysfunkcją wzroku. I tak:
- Legimi: kolejne umowy są podpisywane cyklicznie w listopadzie, a statystyki dotyczą roku kalendarzowego. W ramach zakupionych w 2024 roku 47 kodów dostępu, a w 2025 roku 50, generowanych comiesięcznie czyli 600 na rok, czytelnicy mieli dostęp do 243.800 tytułów książek elektronicznych w formie ebooków, audiobooków i synchrobooków (konsorcjum z Wojewódzką Biblioteką Publiczną – Książnicą Kopernikańską w Toruniu).
- Ibuk Libra: co do platformy Ibuk Libra, nowa umowa (już z dostępem do IBUK) podpisywana również cyklicznie w ciągu roku, tym razem 15 września, zmieniła nieco swoją formę. W latach 01.09.2024-31.08.2025 było to 25 tytułów. Obecnie wykupiliśmy generowane comiesięczne kody – 60 na rok z dostępem na 1 do 5 książek. W ramach Konsorcjum (Konsorcjum Bibliotek tworzących Kujawsko-Pomorski Elektroniczny Zasób Biblioteczny) IBUK łącznie z darmowymi publikacjami oferuje dostęp do 34.790 ebooków i e-prasy.
- „LARIX”: jak już wspomniałam, popularność katalogu bardzo zmalała. Dopatrujemy się kilku przyczyn, m.in. ograniczony do 4.258 tytułów katalog książek elektronicznych i obawa czytelników niewidomych oraz z dysfunkcją wzroku przed obsługą urządzeń do odsłuchiwania – czytaków.
Kontynuujemy poprzez Czytelnię Internetową dostęp do Internetu, wydruków dokumentów i usług ksero.
Jako ogromny sukces minionego roku zaliczamy stworzenie nowej strony internetowej. Trwaliśmy przez wiele lat przy stronie opracowanej przez jednego z naszych pracowników, która miała ciepły wizaż, ale niestety przestarzałą budowę. Była przez to bardzo czasochłonna w obsłudze, mało plastyczna i ograniczona. Nowa strona, przygotowana na zamówienie po wcześniejszych negocjacjach, ustaleniach i omówieniu, prezentuje Bibliotekę w nowej szacie graficznej. Zyskała bardzo pochlebne opinie nie tylko pracowników, ale również obserwatorów.

II. Pracownicy

Na dzień 31 grudnia 2025 roku liczba pracowników wynosiła 12 osób (w etatach 11,33). Liczba zwiększona o 1 etat postażowy do 31.01.2026 roku. W roku sprawozdawczym 1 osoba odbyła w Bibliotece staż zawodowy, przedłużony wymogiem trzymiesięcznego zatrudnienia. Natomiast 3 uczniów odbywało praktyczną naukę zawodu.

Pracownicy ciągle doskonalą swoje umiejętności, m.in. poprzez szkolenia (13 stacjonarnych – 21 uczestników, 8 on-line – 25 uczestników) w większości organizowane przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną i Książnicę Kopernikańską w Toruniu, Firmę EART, Sokrates-software – wszystkie nieodpłatnie. Przykładowe to: „Młodzież w bibliotece, czyli jak projektować ofertę kulturalną adresowaną do młodych”, „Książka w terapii seniorów”. W procesie przygotowywanych zajęć pracownicy sami przygotowują bardzo ciekawe rekwizyty, ścianki tematyczne, wystawy. Opracowują autorskie lekcje biblioteczne, szczególnie w Oddziale dla Dzieci i Młodzieży. Opracowują recenzje książek, okolicznościowe prezentacje na platformie Genially, rolki itp.

III. Udostępnianie zbiorów i odwiedziny

Statystyki za 2025 rok przedstawiają się następująco:
Zarejestrowano 2.130 czytelników, którzy łącznie skorzystali z 46.005 zbiorów.

Wypożyczenia na zewnątrz w 2025 roku to:

książki – 42.297,
czasopisma nieoprawne – 189,
zbiory specjalne – 368,
wykorzystanie zbiorów elektronicznych dostępnych zdalnie – 5.951 sesje i 6.242 pobrane dokumenty.

Udostępnienia na miejscu za 2025 rok to:

książki – 825,
czasopisma nieoprawne – 1.975,
zbiory specjalne – 351 (do zbiorów specjalnych za GUS zaliczamy zbiory audiowizualne, elektroniczne, materiały alternatywne, gry, DŻS).

Z Czytelni Internetowej skorzystano 930 razy.

W roku sprawozdawczym odwiedziły Bibliotekę 21.678 osoby (MBP, 2 punkty i korzystający z różnych form promocji), a z naszej oferty na Facebooku skorzystano 35.771 razy (bez zapisów informacyjnych, m.in. prezentacje poprzez platformę/narzędzie Genially).

Uwalnianie książek poprzez bookcrossing w czterech punktach: Urzędzie Miasta, Starostwie Powiatowym, w Sali Kominkowej budynku przy ul. Grudziądzkiej 36 i Kinoteatrze Rondo. Mamy nieco mniej czytelników (w stosunku do 2024 roku o 65), zmniejszyły się także wypożyczenia, ale zwiększyły się odwiedziny. Bardzo wzrosło zainteresowanie ofertą w sferze multimedialnej.

IV. Zbiory, finanse

Całkowita kwota dotacji organizatora to 1.407.800,00 zł.
Poza tym 21.500,00 zł pochodziło ze Starostwa Powiatowego na podstawie porozumienia na działalność biblioteki powiatowej – zakup książek, dofinansowanie hostingu programu bibliotecznego, dwuetapowy konkurs wiedzy, dofinansowanie cyklicznego konkursu czytelniczego. W ramach udziału w Narodowym Programie Rozwoju Czytelnictwa 2.0 na lata 2021–2025 kwota dotacji 10.570,00 zł. Z darów i wypracowane to kwota 6.195,00 zł.

W 2025 roku Bibliotece łącznie przybyło 1.642 książki (1.520 z zakupu) i 237 zbiory specjalne (głównie Dokumenty Życia Społecznego). Poza tym, wspomniane wyżej kody dostępu do platformy Legimi (50 za 7.800,00 zł), IBUK Libra (60 kodów za 1.500,03 zł) i Larix (darmowe przekazanie dostępu do nagrań poprzez dostęp do katalogu). Systematycznie przeprowadzamy selekcję księgozbioru, w wyniku której w 2025 roku ubytkowano 3.123 książki (sprzedaż za „złotówkę”, Bookcrossing, kiermasze, sprzedaż do antykwariatu). Fundusze na zakup zbiorów pochodziły z 3 źródeł. Kalkulacja ilościowo–kwotowa zakupów przedstawia się następująco:

Źródło	Zbiory	Kwota zł
Starostwo	261 książek	8.000,00
Biblioteka Narodowa	328 książek	10.570,00
Budżet Biblioteki	931 książek + 60 kodów IBUK + 600 kodów Legimi	40.000,00
Razem	1.520 książek, 660 kodów	58.570,00

W ofercie dla czytelników mieliśmy 20 tytułów czasopism, z czego 14 pochodziło z zakupu za kwotę 12.571,00 zł.
Na dzień 31 grudnia 2025 roku stan zbiorów to: 56.217 książek i 3.671 jednostki zbiorów specjalnych.

V. Promocja książek i czytelnictwa, wydarzenia

Przede wszystkim promocji służą organizowane lekcje biblioteczne dla różnych grup wiekowych i przyjmowanie wycieczek. W roku sprawozdawczym w Oddziale dla Dzieci i Młodzieży przeprowadzono 27 lekcji bibliotecznych, w których wzięło udział 399 dzieci z chełmińskich szkół i przedszkoli. W ramach 14 wycieczek, podczas których odwiedziło nas 196 osób, zapoznawaliśmy słuchaczy z chełmińską historią bibliotekarstwa i biblioteki, zwiedzając poszczególne pomieszczenia.
Promując czytelnictwo zabiegamy szczególnie o naszych najmłodszych czytelników. Służy temu m.in. akcja „Mała Książka – wielki człowiek”. Każde dziecko w wieku przedszkolnym otrzymuje wyprawkę, w skład której wchodzi książka dla dziecka, poradnik dla rodziców i okolicznościowa przypinka. Poza tym karta do naklejek, a po zebraniu 10 – dyplom.
Biblioteka to również miejsce wystaw. W 2025 roku zaprezentowano ich łącznie 20. W ramach cyklu „Galeria Jednego Obrazu” wystawiono 5 prac lokalnych artystów plastyków (wpisywały się w cykl „Chełmnianie i ich pasje”). Kolejne 3 wystawy planszowe zaprezentowano na antresoli Wypożyczalni dla Dorosłych (udostępnione z Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu). Pozostałe to wystawy tematyczne, pokonkursowe, rocznicowe (dotycząca postaci patrona Biblioteki, Walentego Fiałka) i okolicznościowe. Z cyklu „Chełmnianie i ich pasje” prezentowaliśmy wystawę rzeźby Jerzego Kamińskiego. Przepiękne krajobrazy górskie połączone z pasją wspinaczki prezentowaliśmy podczas wystawy fotograficznej Mateusza Kałdowskiego pt.: „Góry – moja miłość”. Bardzo nam zależy, co niejednokrotnie podkreślam, na promowaniu młodych talentów. Wśród nich mieliśmy tę przyjemność, by zaprezentować prace plastyczne Aliny Radin i Leny Karulskiej. Ale też nie można pominąć hobbystycznej wystawy Franciszka Bielówki – postacie z gliny i rysunki na podstawie gier komputerowych.
W ramach działań o zasięgu powiatowym aranżowaliśmy po raz kolejny dwuetapowy powiatowy konkurs wiedzy. Pod Honorowym Patronatem Starosty, we wszystkich gminnych bibliotekach odbył się I etap, a jego laureaci wzięli udział w II etapie w Starostwie. Konkurs całkowicie przygotowany i przeprowadzony przez pracowników chełmińskiej biblioteki, dofinansowany przez starostwo na poziomie II etapu. Tym razem z okazji 80-lecia Biblioteki tytuł brzmiał: „80-LETNIA PODRÓŻ CHEŁMIŃSKIEJ BIBLIOTEKI W HOŁDZIE WALENTEMU FIAŁKOWI”. Jak zawsze duże zainteresowanie budzą konkursy okołoświąteczne – Wielkanocny/wiosenny i Bożonarodzeniowy/zimowy. W kwietniu „Mój książkowy bohater”, a w grudniu „Mój wymarzony prezent świąteczny”. Tradycyjnie konkursom towarzyszyły wystawy na piętrze Biblioteki.
W ramach działania on-line na Facebooku zamieszczamy recenzje polecanych książek, udostępniamy okolicznościowe prezentacje przygotowanych w programie Genially – m.in. z okazji „Dnia Babci i Dziadka”, Walentynek, Dnia Kobiet, świąt, itp. Zabiegając o poszerzenie grona odbiorców na bieżąco informujemy czytelników o swoich planach, działalności i nowych przedsięwzięciach poprzez Facebooka, portal https://w.bibliotece.pl/, stronę internetową i dzięki uprzejmości lokalnych mediów – na ich portalach.
W ramach zleconych działań biblioteki powiatowej poza konkursem uczestniczyliśmy wraz z bibliotekarzami całego powiatu w seminarium wyjazdowym do Warszawy. Wyjazd miał formę szkoleniową, a głównym punktem była Biblioteka Uniwersytecka. Szkolimy się, ale też organizujemy szkolenia dla seniorów w ramach ich projektów LGD.
Promując naszą Bibliotekę, chętnie odwiedzamy szkoły i przedszkola, uczestniczymy w imprezach zewnętrznych. Bywaliśmy już w przedszkolach, a w roku sprawozdawczym czytaliśmy z wykorzystaniem teatrzyku kamishibai w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym. Od kilku lat jesteśmy zapraszani i bywamy podczas uroczystych obchodów święta Szkoły Podstawowej im. Ziemi Chełmińskiej w Podwiesku.

VI. Spotkania autorskie/spotkania z ciekawymi ludźmi

Zapraszamy do nas pisarzy, hobbystów, ludzi, którzy chcą podzielić się z szerszą publicznością swoimi osiągnięciami – my z przyjemnością im to oferujemy. W 2025 roku gościliśmy u nas Annę Koprowską-Głowacką, kobietę różnych profesji, ale przede wszystkim pisarkę. W ramach obchodów „Chełmińskich Walentynek” zaprezentowała swoją twórczość pt.: „Miłość w chełmińskich legendach i magii ludowej”.

Nieco innych charakter miało spotkanie autorskie z „bardzo poczytnym” Robertem Małeckim w ramach Dyskusyjnego Klubu Książki. Autor kryminałów, thrillerów, powieści obyczajowych z elementami kryminalnymi (również filozof, politolog, dziennikarz i nauczyciel kreatywnego pisania). Dwa kolejne spotkania miały miejsce podczas Nocy Bibliotek – dla dorosłych z Dominiką Połczyńską, a dla młodzieży z Nadią Rutkowską. Najmłodsi uczestnicy tej imprezy mieli niepowtarzalną okazję spotkania z mundurowymi – policjantem, strażakiem, wojskowymi i ratownikiem medycznym.

W ramach współpracy z Chełmińskim Domem Kultury odbyły się u nas street artowa wystawa fotograficzna oraz krótkometrażowy film. To również wspólne działania w ramach Bardzo Młodej Kultury i projektu „MiszArt”.

Jak zawsze dużym wydarzeniem w naszych działaniach jest przygotowanie i czuwanie nad przebiegiem Narodowego Czytania, od 14 lat organizowanego z inicjatywy Prezydenta RP. W minionym roku lekturą była poezja Jana Kochanowskiego. Lektorami byli: Katarzyna Lubańska – Wiceprzewodnicząca Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Dyrektor Zakładu Aktywności Zawodowej; Anna Zawadzka-Gralec – Doktor nauk medycznych, Prezes Fundacji im. Anny Zawadzkiej-Gralec; Jakub Jurek – instruktor Zespołu Pieśni i Tańca „POMORZE”, choreograf i pedagog; Piotr Sołtysiak – nauczyciel historii w Zespole Szkół Centrum Kształcenia Zawodowego w Grubnie, realizator wielu projektów historycznych; Zuzanna Golębiewska – uczennica Technikum Mundurowego, Radna Młodzieżowej Rady Miasta; Agnieszka Dąbrowska – uczennica Technikum Mundurowego, Radna Młodzieżowej Rady Miasta.

Raz w miesiącu odbywają się w Bibliotece spotkania Dyskusyjnego Klubu Książki. Ponad dziesięć osób czyta ten sam tytuł, a następnie pod okiem koordynatorki analizuje treść, pogłębia wiedzę dotyczącą autora, gatunku literackiego. Po raz XI wspólnie z Miejską Komisją ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Stowarzyszeniem Ludzie-Ludziom przeprowadzono czytanie „Żywych Książek” (akcja profilaktyczna z osobami w przeszłości uzależnionymi i współuzależnionymi od alkoholu i narkotyków oraz tymi, które dotknęła przemoc. W czytaniu uczestniczyło 361 osób, głównie uczniowie chełmińskich szkół średnich, ale również z powiatu. Od wielu lat współpracujemy z Panem Romanem Pankiewiczem, który gościł u nas jako pisarz, a od kilku lat jako impresario i prowadzący artystów z Ukrainy. W marcu ubiegłego roku z jego inicjatywy mieliśmy możliwość wsłuchania się w grę na bandurze w wykonaniu artystki Filharmonii Lwowskiej, Margarety Storonianskiej.

VII. Działalność na rzecz osób niepełnosprawnych i seniorów

Jak wcześniej wspomniałam, dużo mniejszym zainteresowaniem wśród osób z dysfunkcją wzroku cieszy się możliwość nagrywania książek na karty czytaka. Dostęp do katalogu jest możliwy dzięki podpisanej umowie ze Stowarzyszenie Pomocy Osobom Niepełnosprawnym „Larix”, wypożyczamy również czytaki.

Poza tym w/w temacie jesteśmy punktem bibliotecznym dla Ośrodka Czytelnictwa Osób Chorych i Niepełnosprawnych w Toruniu, gdzie raz na kwartał wymieniane są zbiory. Jeden z naszych Punktów bibliotecznych znajduje się w ośrodku Caritas. W ramach UTW kontynuujemy wystawy, współpracujemy z Chełmińskim Kołem Polskiego Związku Niewidomych, uczestniczymy w dedykowanych, darmowych projektach.
Katalog programu bibliotecznego SOWA jest również dostosowany dla osób niepełnosprawnych. Poza tym bibliotekarze dostarczają książki osobom niepełnosprawnym i seniorom do domu. Współrealizujemy projekty dla seniorów.

VIII. Inne

Wśród wydarzeń 2025 roku na szczególną uwagę zasługuje Jubileusz 80-lecia Biblioteki. Główne uroczystości w Kinoteatrze RONDO zgromadziły ponad 100 osób spośród zaproszonych gości. Obchodom towarzyszyło II wydanie książki „Walenty Fiałek drukarz, wydawca, bibliofil pomorski”, opracowanie i wydruk 2 wystaw: „Kalendarium wydarzeń” i „Bogata w wydarzenia historia Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Walentego Fiałka w Chełmnie”, okolicznościowe magnesy i krótki informator w formie składanki, dla szczególnie zasłużonych okolicznościowe kubki, a na holu zaprezentowano kroniki. Podczas uroczystości poza historią wypowiedzianą, odniesiono się do formy prezentacji przygotowanej na podstawie archiwalnych zdjęć i nagrań, a muzycznie czas umilił koncert zespołu „Darek Zaleśny Orchestra” z Torunia. Dopełnieniem był uroczysty toast i tort.

W ramach działań sprawdzających wizytowali u nas: Komisja Kultury Chełmińskiej Rady Miasta (działalność, pracownicy, obiekt) 20 października 2025 r.; Zespół kontrolny składającego się z pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta Chełmna (realizacja zadań obronnych w latach 2021-2025) 4 listopada 2025 r.; Komisja Rewizyjna Chełmińskiej Rady Miasta 10 listopada 2025 r. (ocena działalności kulturalno-edukacyjnej, księgozbioru, czytelników, zatrudnienia z analizą obowiązków, dostępność dla niepełnosprawnych – z uwagą, lokalnej współpracy) – wszystkie z wynikiem pozytywnym.

IX. Uwagi podsumowujące

Pracownicy uczestniczyli w konkursach zewnętrznych jako członkowie jury, opiekują się grobem patrona Biblioteki – Walentego Fiałka. Przyjmujemy i wspieramy u siebie działania innych instytucji i organizacji. Współpracujemy z pozostałymi instytucjami kultury, placówkami oświatowymi, stowarzyszeniami, Centrum Usług Społecznych, Miejskim Ośrodkiem Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Uzależnień, Warsztatami Terapii Zajęciowej, Ośrodkiem Wsparcia Caritas Diecezji Toruńskiej w Chełmnie.
W strukturach bibliotek na terenie powiatu działa Koło Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, którego siedzibą jest Miejska Biblioteka Publiczna im. Walentego Fiałka w Chełmnie.

Jako porażkę przyjmujemy stosunkowo małą frekwencję na proponowanych wernisażach i spotkaniach, pomimo zastosowania wielu kanałów nagłaśniania. Organizujemy je na poziomie swoich możliwości finansowych. Poza tym nie udało nam się zakwalifikować do programu „Kraszewski. Komputery dla bibliotek”, pomimo poprawnie złożonego wniosku. Przyczyną był zbyt wysoki wskaźnik G dla Gminy Miasta Chełmna w stosunku do złożonych pozostałych wniosków.

Podsumowując miniony rok, pozytywnie oceniamy nasze działania. Staramy się je wzbogacać nie zapominając i nieustannie zabiegając o głównego bohatera, jakim jest dla nas Bibliotekarzy – CZYTELNIK, a w ofercie dla niego KSIĄŻKA.